05.12.2022, 11:30

Tam da büyüyecektik…

Maden, Ergani, Hani, Bingöl, Genç ele geçirildikten sonra 24 Şubat 1925’te Şeyh Sait’in komutanlarından Şeyh Ahmet, birlikleriyle Elazığ’a girdiğinde, dönemin Elazığ Valisi korkmuş ve çoktan Malatya’ya kaçmıştı. Hükümet güçleri henüz Elazığ’a ulaşmadan Elazığ halkı birlik olmuş şehrin yağmalanmasına müsaade etmeyerek isyancı birliğin komutanını yakalamışlardı. Diğer yandan Palu’nun Hayap Köyü’nde başlayan direniş sonrasında Şeyh Sait’e bağlı birlikler Palu’dan da püskürtülmüştü. Elazığ halkının cesareti, başarısı ve yeni kurulmuş olan devlete bağlılığı hem Ankara’ya moral vermiş hem de Elazığ’ın yeni kurulan devlet için ne kadar önemli olduğunu göstermişti.

O gün şehri kurtarmak için bir araya gelenler, bizler kadar ileri görüşlü olmadıklarından(!) isyancıların ne kadar muteber insanlar olduklarını ya anlamamışlar ya unutmuşlar ya da tartışmamışlardı. Aşağıda linkini verdiğim, 2017 yılında Elazığ Belediye Meclisinde yapılan bu tartışmayla 1925’te şehri işgal etmek için gelenlere direnmek suretiyle yapılan saygısızlık (maalesef toplantıda böyle ifade ediliyor) bir nebze de olsa telafi edilmiştir! Niyetim bu özet bilgilerdeki olayları tartışmak değil elbet.

(İzlemek için: https://www.facebook.com/watch/?v=1928170140754658 )

Yaşananlar Elazığ halkının, kendi iradesiyle yeni kurulmuş olan devletine bağlılığını göstermesi açısından önemliydi ve o gün devleti yönetenler bunu görmezden gelmedi. Bizden olana, daha fazla hizmet gitmeliydi.

Önce Elazığ’da Dar’ül İtamı San’at Mektebi açıldı. Burada yetim çocuklara kimseye muhtaç olmadan yaşamlarını sürdürebilsinler diye kabiliyetlerine göre demircilik, kunduracılık, tesviyecilik, dokumacılık, trikotaj, marangozluk ve mobilyacılık eğitimi veriliyordu. O zamanlar yetimlere destek olmak için onları bir araya toplayıp, yetimlikleri yüzlerine vurulup, başları okşanıp, pilav kavurma yedirmek suretiyle destek vermek henüz keşfedilmemişti.

Köprüler, yollar, hastane, havaalanı ve demiryolu yapılmaya başlandı. Elazığ’ın yıldızı bir anda parlamıştı. Demokrat Parti’nin Elazığ’da yüzde 51.1 ile kazandığı 1950 seçimlerinden sonra da Elazığ’ın yüzü gülmeye devam etti. Şehir, Erbakan’ın ve Süleyman Demirel’in de gözdelerindendi. Ülke, üzerinden yüz yıla yakın zaman geçmiş olsa da sanayi devrimini yakalamaya çalışırken Elazığ’da çimento fabrikası, şeker fabrikası, şarap fabrikası, sodyum bikromat fabrikası, azot fabrikası, Eti Krom, Eti Gümüş ve Et Balık Kurumu açılmıştı. Bu iştiraklerin bazılarında halkın ortak olmasına müsaade edilmişti. Dağlarımızdan çıkan krom, bakır ve simli kurşun Elazığ’da Elazığlılar tarafından işleniyor, ülkenin dört bir yanına pazarlanıyordu. Her kurumda yüzlerce hatta binlerce kişi çalışıyordu. Çalışanlar, TYP kapsamında sadece dokuz ay çalıştırılıp sonra işten çıkarılmıyorlardı. Asgari ücret de almıyorlardı. Çoğunluk temizlik görevlisi de değildi. Sendikaları vardı ve iyi de para kazanıyorlardı. Her yılbaşında da bir milletvekilinin referansını almak zorunda değillerdi. Milletvekilleri de hangi partiden olursa olsun halkın tamamından büyük saygı görüyorlardı ve hepsinin Elazığ için çalıştığı kanaati oldukça yaygındı.

Esnaflık varlıklı olmanın göstergesiydi çünkü şehrin kaynaklarının bir kısmı işçiler ve memurlar aracılığıyla şehre aktarılıyor, ticaretin canlı olması sağlanarak esnaf kazanıyordu, sermaye birikiyordu. Seçimler yapılıyor, iktidarlar değişiyor ama hep Elazığ kazanıyordu. Çünkü gelen de giden de Elazığ’ın ülke için ne kadar önemli olduğunu biliyordu.

90’lı yılların ortalarına gelindiğinde fabrikaların ne kadar zarar ettiğini konuşmaya başladık. Genel bütçeye getirdikleri yükü dinliyorduk haberlerde. Biz de hep birlikte bu işletmelerdeki çalışanların ne kadar tembel olduğunu çoktan kabul etmiş, buraları yönetenlerin sorumluluğunu sorgulamadan özelleştirmeden yana olanları destekliyorduk. İşletmelerin bazıları tamamen kapatılırken bazıları özelleştirildi. Rahatlamıştık. Genel bütçenin üstündeki yük kalkmıştı. Fakat küçük bir sorun vardı; şehre giren para yoktu, sermaye biriktirecek esnaf kalmamıştı ve işsizdik…

NOT: Yazının ilk bölümündeki tarihsel veriler ve ifadelerin kaynakları numaralandırılmış ve aşağıda belirtilmiştir.

KAYNAKLAR:

1-TDV İslam Ansiklopedisi Şeyh Sais

2- Batman Üniversitesi Yaşam Bilimleri Dergisi; Cilt 5 Sayı 1 (2015)

3- MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 2019 Cilt: 8 Sayı: 3

4- TDV İslam Ansiklopedisi Şeyh Said

5-Elazığ Son Haber

6-Elazığ Sanayisinin Tarihçesi ve Kronolojisi (ETSO)

Yorumlar (10)
Yüksel Baykara 2 ay önce
Elazığ’ın önemli sorunlarına parmak bastığın için teşekkür ederim şefim. İyiki varsın.
Yavuz Gezer 2 ay önce
Tarih denen öğretmenin anlattıklarına kulak verdiğimiz zaman...
Yüreğinize ve kaleminize sağlık.
Kürşat Atlı 2 ay önce
Tebrik ediyorum. Tarihe ışık tutuyorsunuz.
Yılmaz BAL 2 ay önce
Kardeşim yüreğine kalemine sağlık sana sonsuz katılıyorum eskiden MEBUS denice akan sular dururdu gerek sahsiyetleri gerekse konumları itibariyle müthiş saygı duyuluyordu şimdi fenomenler artistler daha cok saygı görüyorlar ....Kolay gelsin selamlar
Cengiz yıldız 2 ay önce
Teşekkürler mehmetali
Mehmet dogan 2 ay önce
.kolay gelsin selamlar
Metin bys 2 ay önce
Yazıyı okurken sanki o günleri yaşayıp yine bugünün kucağına oturmuş gibi hissettim kendimi, tatlı bir rüyadan uyanmışım gibi bir hissiyat hissettim
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Namaz Vakti 07 Şubat 2023
İmsak 05:54
Güneş 07:17
Öğle 12:42
İkindi 15:32
Akşam 17:58
Yatsı 19:16
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 22 54
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 21 39
5. A.Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 22 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Karagümrük 21 26
10. Gaziantep FK 22 25
11. Alanyaspor 22 25
12. Sivasspor 22 24
13. Antalyaspor 21 24
14. Hatayspor 21 23
15. Ankaragücü 21 22
16. Kasımpaşa 22 22
17. Giresunspor 21 21
18. İstanbulspor 22 21
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 22 42
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Pendikspor 22 37
5. Rizespor 21 37
6. Keçiörengücü 22 37
7. Sakaryaspor 22 37
8. Bandırmaspor 21 34
9. Boluspor 22 34
10. Manisa FK 21 30
11. Göztepe 22 30
12. Adanaspor 22 25
13. Tuzlaspor 22 22
14. Altay 22 19
15. Erzurumspor 22 18
16. Altınordu 21 17
17. Gençlerbirliği 22 16
18. Denizlispor 22 16
19. Yeni Malatyaspor 22 17
Takımlar O P
1. Arsenal 20 50
2. M.City 21 45
3. M. United 21 42
4. Newcastle 21 40
5. Tottenham 22 39
6. Brighton 20 34
7. Brentford 21 33
8. Fulham 22 32
9. Chelsea 21 30
10. Liverpool 20 29
11. Aston Villa 21 28
12. Crystal Palace 21 24
13. Nottingham Forest 21 24
14. Leicester City 21 21
15. Wolves 21 20
16. West Ham United 21 19
17. Leeds United 20 18
18. Everton 21 18
19. Bournemouth 21 17
20. Southampton 21 15
Takımlar O P
1. Barcelona 20 53
2. Real Madrid 20 45
3. Real Sociedad 20 39
4. Atletico Madrid 20 35
5. Rayo Vallecano 20 32
6. Villarreal 20 31
7. Real Betis 20 31
8. Athletic Bilbao 20 29
9. Osasuna 20 29
10. Mallorca 20 28
11. Girona 20 24
12. Celta Vigo 20 23
13. Real Valladolid 20 23
14. Almeria 20 22
15. Espanyol 20 21
16. Sevilla 20 21
17. Valencia 20 20
18. Cadiz 20 19
19. Getafe 20 18
20. Elche 20 9