23.11.2022, 11:23

Osmanlıda kokuların anlamı

Kokuların öyle bir inandırıcılığı vardır ki, sözden, gözle görmekten, duygudan, iradeden daha güçlüdür. Savılıp atılamaz bu inandırıcılık, soluduğumuz havanın ciğerlerimize işleyişi gibi, o da içimize işler, doldurur bizi, hepten ele geçirir, çaresi yoktur.

                                                                                                                                              Patrick Süskind

Osmanlı imparatorluğunda temizlik, sağlık, güzellik, güzel koku çok önemli ve üzerinde durulan konulardandı. Sağlıklı yasam ve huzurlu bir hayatı gereği olarak görülen temizlik ve güzel koku üzerinde çok fazla durmuşlar. Osmanlı saray kültüründe güzel koku için gül suyu ve buhur yakmak bir gelenekmiş. Gül suyunu serpmek için gülabdan, buhur yakmak için buhurdan kullanmışlardır. Öyle ki sarayın güzel koku ihtiyacını karşılamak için görevlendirilmiş özel bir grup bile varmış. “Cemaat-i buhurciyan-ı hassa” denilen bu özel grup, sarayda kullanılmak üzere dumanı hoş koku veren bitkisel karışımları üretirlermiş. Osmanlı medeniyetinde kokuya ayrı bir önem arz edilmiş. Bunun en önemli sebeblerinden birisi de Peygamber Efendimizin ten kokusunun gül kokusu olduğuna inanılması ve güle olan muhabbeti yanında getirmesi olmuştur. Güzel kokmanın sünnet olması ve peygamber efendimizin de güzel kokulara olan düşkünlüğü, güzel kokuların Müslümanlar arasında kullanımının gündelik yaşamda ne kadar önemli yer tuttuğuna dair hadisler, İslamlaşmayla birlikte özellikle saray ve çevresinde kokunun önemini arttırmıştır. Hatta Osmanlı’da hattatların Kur’an-ı Kerim’i kopyalarken kullandıkları mürekkebin, misk ve amberle karıştırıldığı el yazmalarında bugün bile fark edildiği söylenmektedir.

Bizler kokunun dahi bize Avrupa’dan  geldiğini düşünürüz. Oysa ki Fransızlar kokuyu pis kokuların üstünü örtmek için bir çözüm niteliğinde bulmuş ve kullanmışlardır. Osmanlı medeniyetinde ise durum bambaşkadır. Koku Osmanlı saray hayatının ve gündelik hayatın vazgeçilmezlerinden olmuştur.

Toplum, özellikle evlilik ve gönül işlerinde sessiz ve çok zarif bir lisan geliştirmiştir. Osmanlı döneminde, kız görmeye gidilirken zambak kokusu götürüldüğü, Zambak götürülmesi ‘kızınıza talibiz’ anlamına geldiği eğer misafirlere karanfilli şerbet ikram edilirse ‘buyurun gelin, kızımızı isteyin’ mesajı verildiği kaynaklarda söylenmektedir. Osmanlı’da buluğ çağına gelmiş kızlar ise görücüye çıkmak istediklerinde erguvan kokusu kullanırlarmış.

Gül suyu ve gül yağı ise kültürümüzün vazgeçilmezlerinden olmuştur. Gül kokusunun İslam dinindeki ayrıcalığı, yeni yapılan ya da onarılan camilerin ibadete açılmadan önce gül suyu ile yıkanmasına kadar varmaktadır. Gül suyu, Osmanlı mutfağına güllaç, su muhallebisi gibi tatlılarda ve şerbetlerde de kullanıla gelmiştir. Osmanlılar, güzel kokunun kişiyi sakinleştireceğine de inanmışlar.

Yapılan araştırmalara göre Osmanlı’da koku konusunun bir devlet politikası olduğu hatta Topkapı Sarayı’nda bir koku arşivi oluşturulduğu ve bu arşivin Fransa'da Luvre Müzesi'nde yer aldığını belirtiliyor. Osmanlı’nın kokularla olan bağı işte bu kadar güçlüydü. Sözün sonunu Patrick Süskind’in yine koku kitabından bir alıntıyla bitirelim;

“Kokulara egemen olan, insanın kalbine egemen olurdu.”

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 08 Aralık 2022
İmsak 05:53
Güneş 07:21
Öğle 12:20
İkindi 14:48
Akşam 17:09
Yatsı 18:31
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4