KEBAN İLÇESİ İLE İLGİLİ İKİ BELGE « Elazığ Haber | Elazığ Fırat Gazetesi

KEBAN İLÇESİ İLE İLGİLİ İKİ BELGE

Bu haber 04 Ocak 2021 - 8:12 'de eklendi.

Sizlere bu sayıda Keban ilçesi ile ilgili iki tarihsel belgeden söz etmek istiyorum. İlki, günümüz Türkçesiyle, öteki ise Osmanlıca ancak yeni harflere çevrilmiş biçimiyle verilmekte.

BELGE 1 :

Kimden: Keban Ma’den Emîni Hacı Hasan Ağa’nın Raporu

Kime       : Dîvân-ı Hümâyûn’a

Konu     : Keban Ma’deni yöresinde bulunan HERDİ Aşireti (Diyarbakır ve Musul illerinde yaşarlar) eşkiyasından el-Hâc Mehmed ma’dende çalışanlara ve yöre halisine soygunculuk yaparak zarar verdiği, bunun iyilikle yola getirip kötülük yapmasına engel olunması buyrulmaktadır.

BELGENİN ÇEVİRİSİ

Keban Madeni Emini Hâcı Hasan Ağa: ma’den işletmesine ve madende çalışanlara soygunculuk yapıp zarar veren Herdi Aşireti (Diyarbekir resinde yaşayan) eşkıyasından El-Hâc Mehmed’in iyilikle yola getirilip kötülük ve yağmacılığına engel olunması için İrade-i Seniyye (Padişah emri) olduğu, bu hususta her yöntemin uygulandığı halde yukarıda adı geçen eşkıyanın bir türlü yola gelmediği gibi işi azıtarak çevreye zarar verdiği, kendi aşiretinden Hacı Hamza’yı öldürüp haksız yere suçsuz insanı öldürerek mallarını yağma ettiği, bu eşkıyanın iyilikle yola gelmiyeceği, bunun ölü veya diri ele geçirilmesi için bölgede âsayişin sağlanması için Sivas Valisine, Malatya mütesellimi (kaymakam Arabkir Voyvodasına, İrade-yi Seniyye (Padişah emri) verilmesi istemektedir. Bunun üzerine Dîvân-ı Mümâyûn’dan:

EMİN MUMAİLEYHİN TAHRİRİ ÜZERE ŞAKİY-İ MEZBURUN Bİ-BEYİ HALHAS VE MEYYİTEN AHZI İÇÜN MÜŞHÂR MÛMÂİLEYHİME HİTÂBEN EMR-İ ŞERİF TAHRİRİ IMAZI BUYURULDI. Buyrularak eşkiyanın ölü veya diri yakalanması yukarıda adı geçen ilgililere yazıyla bildirilmektedir.

Fî 8 Zî-l-hicce 1140 (Temmuz 1728) yılı »

BELGE 2 

« Kimden: Padişah 3. Ahmet’ten

Kime: Eğin (Kemaliye) Kadısı’na HÜKÜM,

Konu: Eğin (Kemaliye) ilçesi dağlık bölgede bulunduğundan diğer ilçelere bakarak geliri az, ahalisi geçim sıkıntısı çektiği, bu ilçeden sürekli ulaklar hele ma’denciler Keban’a gidip gelirken Eğin’e mutlaka uğramaktadır, bu nedenle buraya bir MENZİL oluşturup işletilmesi çok yerinde olacağı gibi ahalisine de geçim sağlayacağı

BELGENİN ÇEVİRİSİ

Eğin (Kemaliye) Kadısı’na HÜKÜM Kİ,

Kaza-i mezbûre (yukarıda adı geçen) Kadısı Mevlâna Hüseyin zîde faluhu (erdemi artsın) dîvân-ı hümâyûnıma arz gönderüb kazâ-i mezbûr ahalileri meclis-i şer’a (mahkemeye) varub “Kazamız sengistan (dağlık) mahalde oldığından maadâ sair kazâ misillü (gibi) karyesi (köyü) olmayub iki üç seneden berû şark sefiri (İran savaşı) vuku’undan gayri kazamızda zuhur iden Keban ma’deni takrîbiyle (nedeniyle) lâ-yenkati’ (ardı kesilmeksizin) ulaklar (Devlet tarafından biryerde bir yere yollanan hızlı haberciler) mürûr u ubûr (gelip geçip) idüb ziyade usret (zahmet) çekilmemekle kasabamıza taraf-ı mîriden (silik) olub istid’ây-ı inâyet (iyilik isteme) eylediklerini arz ve i’lâm eyledü ki, hazîne-i âmire mümtâz (diğerlerinden farklı) olan mevkufâtta (her hangi harcama ve ödenekten artarak devlet hazinesine geçen para) defterlerine (silik) kasaba-i mezbûrede taraf-i mirîden muayyen menzil (or ve kervanın konakladığı yer) olmayub kadîm (silik) hâlâ muayyen menzil olmayan kazâlara umûr-ı mühimme ile (önemli işler) giden vâki’ oldukları te’hîr ü mekslerine (gecikme, oyalanma) bâıs olmamak içün in’âm-ı menzi (menzil meydana getirme) fermanları olduğı halde dahi yine ferman üzer saat başına onar sağ akçe (ayarı ve ağırlığı doğru, hilesiz) acretleri verilmek menzil bargirleri (at) tedarik idüb virmeleri içün emr-i şerîf virilü gelmekle umûr-ı mühimme (önemli işler) ile gelür gider ulaklara ücreti ile bargir virilüb bundan maâdâ kendü umurları içün gelüb gidenlere min-ba’d (bundan sonra) bargir virilmemek üzere emr-i şerif virildü ki, mestûr-ı mukayyed (yazılmış) bulunmağın imdi derkenarı mûcibce HÜKÜM deyû fermân-ı âlî tarafımızdan meşrûtiyle emr-i şerif yazılmağa tezkere virildi. »

 

Cem Bayındır
Cem Bayındırbayindircem@gmail.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.