İSMETPAŞA KÖPRÜSÜ « Elazığ Haber | Elazığ Fırat Gazetesi

İSMETPAŞA KÖPRÜSÜ

Bu haber 11 Ocak 2021 - 7:37 'de eklendi.

Geçtiğimiz günlerde Elazığ Malatya arasını birbirine bağlayan Kömürhan köprüsünün açılışı ve bu açılışa yönelik haberler vardı. Ülkemiz ve halkımız en güzel, en teknik hizmetlere layık olup sevinçle karşıladık ancak bu haberlerde eski köprülere ve onları yapanlara hiç değinilmemesi büyük eksiklikti.

Burada bildiğiniz gibi, neredeyse yüz yıl önce, 1932 tarihinde Atatürk döneminde yapılmış daha eskisi vardı. O dönemde ekonomik zorluklardan ihale çok ciddi koşullara bağlanmıştı hem de köprüyü herkesin okuyabileceği, görebileceği açıklıkta ve duyurularla yapıyorlardı. Devlet ciddiyeti son derece belirgindi, münakasaya (eksiltmeye) girmenin kuralları, koşulları vardı.

Malatya Elazığ arasında, Fırat’ın yatağı ortalama 300-500 metre gibi büyük bir genişlikte aktığından, su derinliği de olağan zamanlarda bile 3-4 metreyi bulduğundan ve taşkınlarda da 14 metreye değin yükseldiğinden bu su seviyesi ile burada geçiş sağlamak çok zorluydu.

İşte eski adı İzollu olan bu bölgede tam Kömürhan boğazında, Fırat ırmağının en dar olduğu yer (100 m.) burasıydı. Ancak dönemin teknik ve ekonomik koşullarında, ırmak tabanı 12 metre kadar olduğu ve taşkın zamanında da ırmak yatak dolgusunun sürüklenmesiyle daha da derinleşerek 20 metreyi geçtiği için günün teknolojik koşullarında orta ayak yapımı oldukça zordu.

Osmanlı döneminden beri burada bir köprü yapımı düşünülmesine karşın bu bir türlü gerçekleşmemiş, 1919-1923 arasında Kurtuluş Savaşı sırasında askersel hareketlerin sağlanması için İzollu’da tam 543 metre uzunluğunda ahşap bir köprü yapılmıştır. Bu köprü için her yıl onarım gerektiğinden, ulaşım o dönemlerde kimi zaman kesintiye uğramıştır.

Yine, 1926 yılında Kömürhan boğazında tek ve büyük açıklıklı bir köprünün yapımı çok zor ve masraflı olacağından, İzollu’da çok açıklıklı demir bir köprünün projesi hazırlanmış ancak ödenek olmadığı için proje uygulanamamıştır.

22 Nisan 1929’da ise büyük bir taşkında ahşap köprü sürüklenince, köprünün var olan kottan yukarıda yapılması gerektiğinden şimdiki yerinde yani Kömürhan boğazında yapımının en iyi çözüm olduğuna karar kılınmış, boğazın her iki kıyısında da arazinin dik kayalık olması nedeniyle kemerli köprü biçimi düşünülmüş, beton bir köprünün bir kısmının su altında kalmasının önemli bir sorun olmayacağı, demir köprünün ise su altında kalmasının, demirin korunması açısından sakıncaları olduğundan fiyatı daha fazla olmasına karşın betonarme köprü kararı verilmiştir.

İsveç Nydqvist Holm (NOHAB) şirketi, 322.400 lira bedelle en düşük fiyatlı teklifi verdiğinden, 26 Temmuz 1930 tarihli anlaşma ile bu şirkete ihale edilmiştir. Şirket Fransa’da 139,80 m. Açıklığında ünlü Cuquot’un La Caille köprüsünde kullanılmış olan ahşap iskele kalıp sistemini uygulamıştır.

Köprü, 3 Nisan 1932 tarihinde bitmiş ve toplamda 322.400,00 TL’ye mal olmuş ve  Gazi Mustafa Kemal Atatürk, köprüye bu toprakların yetiştirdiği İstiklal Harbi kahramanlarından İsmet İnönü’den dolayı “İsmetpaşa Köprüsü” adını vermiştir.

Köprünün açılış töreni 5 Ekim 1932 tarihinde Başbakan İsmet İnönü’nün katılımıyla gerçekleştirilmiş, her iki yakaya da Elazığ ve Malatya illeri adına taklar kurulmuş; Elazığ tarafındaki takın ortasına beyaz ve kırmızı kurdele gerilmiş ve üstünde büyük yazı ile “İsmetpaşa Köprüsü” levhası konulmuştu.

Bu köprüden 50 yıl sonra da tam yanına nu kez de yine bu toprakların yetiştirdiği siyaset insanlarından Turgut Özal döneminde, 1986 yılında STFA şirketince ikinci köprü yapılmış olup bu da dengeli konsol yöntemi ile yapılmış ilk köprüdür. Orta açıklığı 135 m ve ayak yüksekliği 60 m’dir.

Son köprü ile birlikte aynı yerde yapılmış üç köprünün tarihçesini aktarmak, yapanları anmak ve gözden kaçmış bu eksikliği gidermek istedik. Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere bu ülkeye, yurda, halka iyiniyetle, yürekten hizmet eden herkese selam olsun…

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Cem Bayındır
Cem Bayındırbayindircem@gmail.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.