ENDİŞE VE PANİK (1) « Elazığ Haber | Elazığ Fırat Gazetesi

ENDİŞE VE PANİK (1)

Bu haber 11 Ocak 2021 - 7:30 'de eklendi.

Sağlık Ansiklopedisi

Aşırı endişe hali olarak da adlandırabileceğimiz anksiyete günümüzde birçok kişinin baş belası durumundadır. Sınavına çok iyi hazırlanmış çalışkan bir öğrenci sınavı yapan hocanın karşısına geçince hiçbir soruya yanıt veremez. Hafızası adeta uçar gider. İşin garip tarafı, sınav ortamından çıkınca bütün soruları cevaplayabildiğini görürüz. Topluluk önünde yüzü kızaran konuşamayanlar, sevdiği kişinin karşısında nutku tutulanlar gibi. Bunlar kısmen normal sayılabilecek ve herkeste az ya da çok görülebilecek durumlardır.

Hastalık anlamında Anksiyete (endişe) durumu birkaç farklı başlık altında incelenir. Ortak yanları gerçek durum veya bir uyarıcı ile orantısızlık gösteren gerginlik veya tasadır. Panik bozukluk, sosyal fobi, obsesif kompülsif bozukluk, yaygın anksiyete bozukluğu ve travma sonrası stres bozukluğu gibi alt başlıklara ayrılır.

Panik bozukluğa sıklıkla rastlanmaktadır. Kadınlarda daha fazladır. Bu hastalarda beyin görüntüleme teknikleri kullanıldığında beynin amigdala, lokus seruleus ve hipokampus bölgelerinde bulunan korku ve ansiyete merkezlerinde kusurlar olduğu görülmüştür. Ayrıca bu hastalarda sodyum laktat, karbondioksit, kafein, yohimbin, m-klorofenilpiperazin, fenfluramin ve kolesitokinin gibi maddeler kişilerdeki panik atakları başlatabilmektedir. Endişe ve panik halinin genetik temeli olduğu kanıtlanmıştır. Birinci derecede akrabalarda hastalık riski artmıştır.

Madde kötüye kullanımları da panik atakları tetikleyebilmektedir. Bunlar kokain, marihuana, amfetamindir. Panik bozukluğu olan hastalarda alkol kötüye kullanımı sıklığı da fazladır.

Bu hastaların bir kısmı panik ataklarının gelmesinden dolayı da ayrıca bir korku duyarlar (agorafobi). Atak gelecek korkusu yüzünden aktivitelerden kaçınırlar. Bir çeşit korkudan korkmak durumu yaşarlar. Bu yüzden bile panik atak geçirebilirler.

Hastalık çoğunlukla 30 veya 40’lı yaşlarda ortaya çıkar. Göğüs ağrısı ya da nefes güçlüğü görülebilmektedir. Anksiyeteli olduklarının farkında değildirler. Kötü bir şeyin yaklaşmakta olduklarına dair bir algıya sahiptirler. Hastalar anksiyeteleri nedeniyle değil de ciddi bir hastalık ifadesiyle (nefes darlığı, kalp çarpıntısı, göğüste sıkışma hissi gibi) başvurdukları için teşhiste güçlük olabilir. Sindirim sistemine ait yakınmalar olabileceği gibi başağrısı, başdönmesi de olabilir. Kimi hastalar “hastalıklarına çare bulunamadığından” veya “muayene eden doktorun hiçbirşeyden anlamadığından” söz ederler.

Endişe ve korku hali bazen başka psikyatrik bir hastalığın bulgusu olarak da gelişebilir. Bunların başında depresyon ve bipolar bozukluk gelir.

Hastalığın tedavisinde davranışçı tedavi ve ilaç tedavisi yapılabilir. Trisiklik antidepresanlar, monoaminooksidaz inhibitörleri, benzodiyazepinler ve seçici seratonin geri alım inhibitörleri kullanılabilir. Seçici seratonin inhibitörleri daha favori ilaçlardır (Sitalopram, Fluoksetin, Fluvoksamin, Paorksetin, Sertralin). Benzodiyazepinler de tedavide önemlidir (Alprazalom, Klonazepam, Lorazepam).

Davranışçı tedavinin başında psikolojik eğitim gelir. Hastanın belirtileri iyi takip edilmelidir. Nefes alma eğitimi yapılmalıdır. Hastanın hislerinin yanlış yorumlandığı ve düzeltilmesi üzerine eğitim yapmak yararlıdır. Ancak bu uyumlu hastalarda yararlı olur. Uygun şekilde tedavi edilebilen uyumlu hastalarda tedavi oranı %80’e yaklaşır. Tedavi süresi uzadığında sonuçlar daha iyileşebilir.

Agorafobisi olan hastalar tedaviye daha dirençlidir. Başarı oranı bunlarda düşüktür. Bunun dışında eğer hastalarda panik bozukluğa ilaveten madde kullanımı ve depresyon gibi ek durumlar varsa hem tedavi başarısı düşüktür hem de hastalarda intihar eğilimi ve riski yüksektir.

Hasta ve ailesinin beraber eğitime alınması, hastalığı tetikleyen maddelerden kaçınılması, madde kullanımı varsa bırakılması, hastalığın ortaya çıkacağına dair işaretler konusunda bilinçlendirme yapılması önemlidir.

 

 

Akın Eraslan Balcı
Akın Eraslan Balcıakineraslanbalci@elazigfirat.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok
YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.