25.11.2022, 12:16

Çünkü hepsi eskidir

Adını hatırlayamadığım bir Türk filminde şu diyalog geçiyordu.

“Babaanne fotoğrafları niçin yırtıyorsun?”

 “Çünkü hepsi eskidir.”

***

1933 yılının Şubat ayında Elazığ’a Vali Tevfik Sırrı Gür adında bir Vali atanır… Sayın Vali, görevi süresince güzel ve kalıcı hizmetlere imza atar.  Örneğin, Elazığ Kız Enstitüsü, Elazığ Kız Öğretmen Okulu, Şehir Stadyumu (Vilayet binasının olduğu yer)  ve benim de öğrencisi olduğum İstasyon Caddesi’ndeki Atatürk İlkokulu’nu inşa ettirir.  

Yaptıkları bunlarla sınırlı kalmaz…

Zafran ocağından çıkarttırdığı siyah kesme taşlarla şehrin cadde ve sokaklarını döşetir… Türkiye’nin belki de en güzel Halkevlerinden birini (Öğretmenevi binasını) Elazığ’a kazandırır. Halkevi’nin çevresine konuşlandırdığı Kültür Park ve Atatürk Anıtı’nı da kapsayan Cumhuriyet Meydanı’nı oluşturarak şehri modern bir görüntüye büründürür.

Görevde kaldığı dört yıllık süre zarfında yazımıza sığdıramayacağımız daha pek çok hizmeti şehrimize kazandırmış Vali Tevfik Sırrı Gür hakkında İshak Sunguroğlu “Harput Yollarında” adlı eserinde dikkat çekici bir tespitte bulunur ve tarihe not düşer…

“Yaptıkları takdire layıktır. Yalnız bu Vali, Harput mezarlıklarındaki birçok mezar taşlarının sökülerek bu inşaatlarda kullanılması hakkında verdikleri emirden dolayı manen mesuldür.”

***

Tarihçiler, eskiye dair tarihi eserleri ve belgeleri koruyan ilk padişahın Fatih Sultan Mehmet olduğunu söylerler… Onun, Bizanslılara ait imparator lahitlerini, Sultanahmet’te bulunan sütun ve sütun başlıklarını, kaideleri Topkapı Sarayı’nın avlusuna taşıtarak bahçeyi adeta açık hava müzesi haline getirdiğini, ancak kendisinden sonra gelen padişahların pek çoğunun aynı hassasiyeti göstermediğinden yakınırlar. Öyle ki, II. Beyazıt’ın kendi adına yaptıracağı hamam için, Büyük Theodosius’un sütununu yıktırdığını ve taşlarını hamam inşaatında kullandırdığını, Süleymaniye Darüşşifasının inşaatı sırasında da Hippodrom’un taşlarının bir kısmının kesilerek, taban döşemesi için kullanıldığını belirtirler…

Osmanlı’da durum böyleyken Avrupa da benzeri şeylere tanık olur…

Örneğin, 1789 Fransız ihtilali sonrasında egemen iki sınıf (aristokratlar ve kilise) cezalandırılırken bir yandan da onları temsil ettiği düşünülen yapıların yıkılması dillendirilir… Ancak, Victor Hugo gibi bazı sağduyulu insanlar, sanatçılar, aydınlar, “Biz bu ihtilali yaptık, ama binaların ne günahı var; binalar bizim hepimizin malı; binaları niçin yok ediyoruz” şeklinde duruma tepkilerini gösterirler… Özellikle bakımsızlıktan ötürü, o dönemde yıkılması gündemde olan Notre Dam Katedrali’ne, dikkat çekmek için Victor Hugo, “Notre Dam’ın Kamburu” adlı eserini kaleme alır ve tarihe not düşer… Böylelikle tarihsel romancılıkla, bu yapıların; şatoların, sarayların korunması gerektiği konusunda fikirler gelişmeye başlar… Rönesans’la başlayan aydınlanma dönemi filizlerini verir ve Avrupa’da Kültürel Mirası Koruma bilinci oluşur…

Yıllar sonra Hitler adında psikopat ruhlu biri çıkıp Avrupa’yı savaşa sürükleyip yerle bir etse de Koruma bilincine sahip insanlar, sanatçılar, mimarlar eski fotoğraflardan faydalanarak tarihi yapıları yeniden inşa ederler… Nihayetinde Avrupa, kültürel varlıklarına tekrar kavuşmuş, onları yeniden yaşatma imkânına kavuşmuş olur…

O dönem ülkemiz savaşa girmemiş olmasına rağmen, Adnan Menderes hükümeti tarafından, altyapı uygulamaları ve yol inşası gibi çalışmaları sebep göstererek, özellikle tarihi yarımada diye tabir edilen eski İstanbul’a ciddi zarar verirler. Bilhassa Vatan ve Millet Caddesi yapımı sırasında hem kültürel varlıklar hem de arkeolojik miraslar adeta yok edilir...

***

“Eski olan onların zihinleridir” dedi ve tarihe not düştü.

“Çağın ihtiyaçları gereği, havalimanları, hastaneler, stadyumlar, okullar yapılabilir. Bu yapılanlar takdire layıktır. Yalnız, 5000 yıllık tarihi geçmişe sahip Harput’un, hem kültürel varlıklarının hem de arkeolojik mirasının “Çünkü hepsi eskidir” mantığıyla yok olmasına sebep olanlar… Dün mezar taşlarını söktürerek inşa işlerinde kullanılmasına emir verenler gibi bugün de Kolo Hoca’nın kerpiç evinin yerine “Diyanet Külliyesi” yapılmasına sebep olanlar hem madden hem de Manen mesuldür”

Yorumlar (21)
Necati erdem bu 2 ay önce
Süper bir yazı insan okuyunca beynimiz güçleniyor inanki dünyadan haberimiz yok sizleri tebrik ederim ve bu bilgileri bizlere aktardığınîz için çok çok teşekür ederim
Erkan 2 ay önce
İş bilmez bir adam içkili bir restoran açmış ve gelen müşterilere menüden önerilerde bulunurken şöyle demiş: “Efendim bizde öyle yıllanmış bayatlamış şarap bulunmamaktadır.Hepsi taze”
EErdem 2 ay önce
Ağzınıza sağlık İhsan Bey,
Kalem tutan ellerin dert görmesin
Abdullah GÜNEŞ 2 ay önce
Geçmişi manidar ifadeler ile ilme ilme dokunduran kardeşim İhsan beyi tebrik ediyorum,tüm yazılarını okuyor ve beğeniyorum,kendisini bir daha kutlarım.
Göksel bakar 2 ay önce
Harika bir yazı üstadım süpersiniz
Abdullah Şekeroğlu 2 ay önce
Makalelerinizi zevkle okuyarak, halen ders çalışıyorum, ders alıyorum kardeşim. TEŞEKKÜR etmemin bir mahsuru yok sanırım.
Zeynel Abidin İlaslan 2 ay önce
Tarihi miraslarımıza sahip çıkma düşüncesinin önemi açısından güzel ve dikkat çekici bir yazı olmuş
Yüksel akçabay 2 ay önce
Dostum eline sağlık kalemin güçlü sağlıklı günler dilerim
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
Namaz Vakti 03 Şubat 2023
İmsak 05:57
Güneş 07:21
Öğle 12:42
İkindi 15:28
Akşam 17:53
Yatsı 19:12
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 21 51
2. Fenerbahçe 21 45
3. Başakşehir 21 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 21 38
6. Trabzonspor 21 38
7. Kayserispor 21 32
8. Konyaspor 21 27
9. Gaziantep FK 21 25
10. Alanyaspor 21 25
11. Karagümrük 20 23
12. Ankaragücü 20 22
13. Kasımpaşa 21 22
14. Sivasspor 21 21
15. Antalyaspor 20 21
16. Giresunspor 21 21
17. Hatayspor 20 20
18. İstanbulspor 21 18
19. Ümraniye 21 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 19 50
2. Real Madrid 19 45
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 19 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 19 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6