ATATÜRK’ÜN MUHTIRA (ANI) DEFTERİ’NDE ELAZIĞ GÜNLERİ « Elazığ Haber | Elazığ Fırat Gazetesi

ATATÜRK’ÜN MUHTIRA (ANI) DEFTERİ’NDE ELAZIĞ GÜNLERİ

Bu haber 18 Mayıs 2020 - 8:42 'de eklendi ve kez görüntülendi.

Bu yazımızın konusu, Atatürk’ün kendi el yazısı ile yazılmış anı defteri. Muhtıra Defteri olarak arşivlere girmiş bu defterde Atatürk’ün küçük küçük askerlik ve gözlem notları bulunmakta olup, notlar, Atatürk’ün Ziyaret’ten hareketi ve Bitlis’e gidiş günü olan 9 Kasım 1916 (27 Teşrini Evvel 1332) perşembeden başlayıp sonra ara verilip, 25 Aralık 1916 (12 Kanunu evvel 1332) pazartesi günü de bitmektedir. Defterde, Atatürk Elazığ’da görev yaptığı günlerle ilgili de notlar olup, o bölümü olduğu gibi ilginize sunuyorum:

“12 Aralık 1916

Sabahleyin Rauf geldi. İhsan, İdare Başkanı’ndan aldığı dersi okudu. Belgeleri gördüm.

Yardımcım Arıburnu çarpışmalarına ait raporu okudu. Pek güzeldir. Kuvvetli belgeler vardır.

  1. Alaya gelmeye hazırlık emri verilecek. Bugün akşam Tahsin Bey’den “Bir sene kıdem arttırıldığı ve İzzet Paşa’nın yokluğu süresince İkinci Orduya vekâleten tayin olunduğum” telgrafı geldi. Yine bu gece İzzet Paşadan Elazığ vilayeti hediyesi olan 4-5 yaşında 1.48 boyunda kırmızı tonda bir kısrağın kura ile bana isabet ettiği bildirildi.

13 Aralık 1916

Sabahleyin Nuri Bey’den gelen şifrede İzzet Paşa’nın bir-iki hafta izinli olarak İstanbul’a gideceğini ve Ali Paşanın veka­let edeceğini, Paşa’nın telefonla söylediği bildiriliyordu. İzzet Paşa Hazretleri de birkaç gün izinli olarak İstan­bul’a gideceğinden vekalet etmek üzere Ordu karargâhına hareketim emrolunuyordu. Yarın hareket edeceğimi ve bir yük otomobili gönderil­mesini rica ettim.

14 Aralık 1916

Silvan’dan oto ile 3,5 saatte Diyarbakır’a geldim. Yanımda Cevat, Neşet, Şükrü. Güzel karşılama. Gece Vali Bey’in evin­de. Arif, Falkenhausen Beylerle yiyecek içecek ve konakla­maya dair görüştüm.

Gece Osman Bey ve diğer bazı kimseler de vardı. Geçen hayat hakkında birkaç hikâye…

15 Aralık 1916

Diyarbakır’dan Ergani Madeni’ne hareket. Yolda beş defa lastik patlaması. Öğleden sonra saat 3.30’da ulaşıldı. Gece Maden dairesinde. Sancak yöneticisi, İzzettin Bey’in akra­bası. İzzet Paşa Hazretleriyle konuşma hususunda yardım­cılarımız aracılığıyla haberleşme. Yarımca’da kararlaştırıldı.

16 Aralık 1916

Sabah saat 5.00’te Ergani Madeni’nden hareket. Sabah saat 9.45’te Sekerat batısına kadar yürüyüşe devam ve orada İz­zet Paşa Hazretleriyle konuşma. Ayak üstü birkaç dakika görüştük. Daha sonra İzzet Paşa hareketine devam etti. Biz, İsmet Bey ve diğerleri Sekerat’a geldik. Pertev Paşa da Avru­pa’ya gitmek üzere burada. Prens Mehmet Ali Paşa Celâl’de karargâhta. Yemekten sonra İzzet Paşa Hazretlerinin bıraktıkları notları okudum. İsmet Bey’le durum değişikliği hakkında görüştüm.

Gece pek fena uyudum.

17 Aralık 1916

Sabahleyin gelen telgrafları gördüm.

Kemal Bey (Dördüncü Kolordu Kurmay Başkanı) geldi, görüştük. Palu Kaymakamı geldi. İbrahim Bey adında ileri gelenlerden biri geldi. Başkanları ziyaret ettim.

Ordunun, Genç-Darahini-Hun-Gökdere dağları-Çille dağı hattına çekilmesi hakkında emir verdim.

Bitlis, Diyarbakır valilerini davet ettim. Elazığ’a davet edeceğim. Amacım, yiyecek içecek konusunu sözle hallet­mektir, Araç gereçlerle ilgili olarak Levazım Başkanlığını Karargâha getirtiyorum. 5. Fırka Kumandanı Fuat Bey’e ko­naklama müfettişliğini teklif ettim.

18 Aralık 1916

Sabahleyin Kurmay Yarbay Kemal Beyle görüştüm. Enver Paşa’dan 6. Ordu’ya bir tümen şevki hakkında emir geldi. 4 tarihli. 14. Tümen’in bir alayı, 47. Tümen’in bir alayıyla değişti­rilerek göndermeye hazır. Bu şekilde cevap. Başka ordudan tamamlanmak üzere asker talep edildi. Enver Paşa’dan İzzet Paşa’nın yokluğu sırasında 2. Or­du’nun Vehip Paşa’dan direktif alacağı hakkında emir geldi.10 Mart’ta yürürlükte olan bir işleme göre.

19 Aralık 1916

Telgrafları gördüm. 8. Tümen kar nedeniyle sıkıntılı. İsmet Bey’le görüş alışverişinde bulundum. Başkuman­danlığa ve Vehip Paşa’ya yeni düzenlemeler hakkında bilgi verdim. İzzet Paşa’yı da haberdar ettim. 6. Ordu, tümeni sordu; cevap verdim. Mehmet Ali Efendi adında bir yüzbaşıya nasihat. Yemekten sonra Palu’ya gittim. Kaymakamla görüştüm. Köprünün çabuk yapılmasını tavsiye. İzzet Paşa, Menzil Kumandanlığı için Nuri ve İzzettin Beylere de onay verdi. Memduh Bey perşembe günü hareket edecek. 6-7 gecesi saat 2.00’ye kadar İsmet Bey’le görüştük. Menzil Müfettişliğinden başlayarak İzzet Paşa İsmet Bey’i tercih ediyordu. Ben, Fuat Bey’i

20 Aralık 1916

Öğleden sonra saat 3.00’e kadar ordu işleriyle meşguliyet. Sonra atla bir saat uzaklıkta bulunan Ordu Karargâhı Süvari Bölüğü’ne gittik. Karanlıkta döndük. Bölük Kumandanı Yüz­başı Fevzi Efendi.

Dönüşte yemeğe kadar Prens Mehmet Ali Paşa Celâl ile görüştüm. Yemekten sonra yalnızım. Önemli belgelerin bi­tirilmesi işlemlerini bekliyorum. Dün geceki uykusuzluktan dolayı hemen şimdi uykum var.

İbrahim Tali Bey geldi. Onunla epeyce görüştük. Bu sıra­da bazı belgeler geldi.

21 Aralık 1916

Sabahleyin yatak odasında iken raporlar geldi. İdare nizam­namesi gereğince şimdiye kadar yaptığım seyahatlerin öde­neklerini almak lazım. Halil Paşa 14. Fırka’nın olabildiğince hızlı olarak hareke­te geçirilmesini yazıyor. Eşyalarım geldi. Akşam üzeri biraz yaya dolaştım. Kolorduları daha hızlı nakil için biraz sıkıştırdım. Posta (Diyarbakır) Başmüdürüne uyan yazdım.

22 Aralık 1916

Kayda değer bir şey yok

23 Aralık 1916

Gökdere dağı-Çille dağı sınır korumasını teftiş için Sekerat’tan Kurmay ve Topçu müfettişi İstihkâm Kumandanı Prens Mehmet Ali Paşa Celâl ile birlikte hareket. Bahçeköy civarında otomobil çamura battı. Atlarla İsa Ağa mezrasına kadar sınırı teftiş ederek gittik. Geceyi orada geçirdik. İsa Ağa mezrası küçük fakat güzel bir köy. Evleri temiz. Çok rahat ettik.

24 Aralık 1916

Gökdere dağının tepesine çıktık. Tekrar İsa Ağa mezrasına indik. Bu bölgeye yaklaşan 33. Alay’a köylere yerleşmelerini doğrudan doğruya emrettim. Sonra Okçuyan üzerinden savunma bölgesinin içinden Bahçeköy’e geldik. Orada yemek yedik. Sonra otomobille Tepeköyü’ne geldik. Harap, yalnız bir ev var.

25 Aralık 1916

Bugün savunma bölgesinin sol tarafını…”

 

 

Cem Bayındır
Cem Bayındırbayindircem@gmail.com

HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

Yorum Yok

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.