20.10.2021, 14:13

Adil Yargılanma Hakkı

Adil yargılanma hakkı, İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenmiş olup temel, yerleşik ve evrensel bir insan hakkıdır. Adil yargılanma hakkı, temel ve evrensel bir haktır. Çünkü gerek bölgesel düzlemde, gerekse uluslararası alanda yapılmış birden çok Sözleşme’de düzenlenmiş bir haktır. Bu hak aynı zamanda Anayasal bir insan hakkıdır da. Zira bu hak 1982 Anayasası’nın 36. maddesinde de düzenlenmiştir.

Anayasa'nın 36. maddesi şöyledir: “Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir. Anayasa Mahkemesi kural olarak adil yargılanma hakkını AİHS'nin 6. maddesi kapsamında yorumlamaktadır.

Son yıllarda karşımıza sıklıkla çıkan adil yargılanma ilkesi Anayasamıza 03.10.2001 tarihli 4709/14 sayılı kanunla yapılan değişiklikle Anayasamıza da girmiştir. Bu hakkın alt başlıkları olarak mahkemeye erişim, duruşmada bulunmak, silahların eşitliği ve nizalı dava hakkı, gerekçeli karar hakkı gibi hususlar bulunmaktadır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne sözleşmede düzenlenen hakların ihlal edildiğine yapılan başvurular arasında bir sıralama yaptığımız takdirde. Mahkemeye en fazla adil yargılanma hakkının ihlal edilmesi nedeniyle başvurular görülmektedir. Bu durum ülkemiz açısından son derece olumsuz bir görüntü oluşturmaktadır.

İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’nin 6. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı, bu Sözleşme’nin temel maddesi olarak kabul edilebilir ve 5 ve 8. maddeler ile birlikte sözleşmenin en kapsamlı maddesi olma özelliğini taşımaktadır. Zira Sözleşme’nin bu maddesinde genel yargılama ilkesinin yanı sıra ceza yargılamasına ilişkin olarak da ayrıntılı kurallara yer verilmiştir. Maddenin birinci paragrafında yargılamaya ilişkin genel ilkelerin bir kısmı açıkça sayılmıştır. Adil yargılanma hakkının temel unsurları olan bu ilkeler; davanın; kanunla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme önünde, makul sürede, hakkaniyete uygun (adil) ve aleni olarak görülmesidir. Maddede “davanın hakkaniyete uygun surette dinlenilmesi” de belirtilmiş olduğundan Mahkeme bu ibareden hareketle adil yargılanma hakkının fıkrada sayılanlarla sınırlı olmadığını, bundan başka güvenceleri de içerdiğini belirtmiştir.

Mahkeme kararlarında yer alan “dava hakkı/mahkemeye ulaşma hakkı” (mahkeme önünde hak arama özgürlüğü), taraflar arasında “silahların eşitliği”, “yargılamada çelişiklik” yahut (vicahilik veya yüzyüzelik), “mahkeme kararlarının gerekçeli olması” gibi ilkeler de adil yargılanma hakkının zımni unsurları olarak madde kapsamında değerlendirilmiştir. 6. madenin birinci paragrafı, özel hukuka ilişkin hak ve yükümlülüklerin belirlenmesi ve bir suç isnadı hakkında karar verilmesi gibi hem özel hukuka hem de ceza hukukuna ilişkin konuları kapsamaktadır. Maddenin birinci fıkrasında genel ilke açıklandıktan sonra aynı fıkranın ikinci cümlesinde açık duruşmaya getirilebilecek istisnalar belirtilmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında ceza yargılamasında evrensel bir kural olan “masumiyet karinesi” düzenlenmiş, son fıkrada ise ceza yargılamasında uyulması gereken en alt düzey ilkelere yer verilmiştir.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
3
sisli
Namaz Vakti 29 Kasım 2021
İmsak 05:46
Güneş 07:13
Öğle 12:16
İkindi 14:48
Akşam 17:10
Yatsı 18:31
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Alanyaspor 14 24
5. Fenerbahçe 13 23
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 13 10
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 13 30
2. Man City 13 29
3. Liverpool 13 28
4. West Ham 13 23
5. Arsenal 13 23
6. Wolverhampton 13 20
7. Tottenham 12 19
8. M. United 13 18
9. Brighton 13 18
10. Leicester City 13 18
11. Crystal Palace 13 16
12. Brentford 13 16
13. Aston Villa 13 16
14. Everton 13 15
15. Southampton 13 14
16. Watford 13 13
17. Leeds United 13 12
18. Burnley 12 9
19. Norwich City 13 9
20. Newcastle 13 6
Takımlar O P
1. Real Madrid 14 33
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 14 20
9. Espanyol 15 20
10. Valencia 15 19
11. Osasuna 14 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Cádiz 15 12
18. Elche 14 11
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7