SON DAKİKA

Elazığ Fırat Gazetesi
M. Hamza Ergen
M. Hamza Ergen

TÜMEVARIP TÜMDENGELEMEME SORUNSALI

TÜMEVARIP TÜMDENGELEMEME SORUNSALI
Bu haber 12 Nisan 2019 - 8:20 'de eklendi.

Son zamanlarda ülkemizde nevi şahsına münhasır, sosyolojik problemlerin bence en büyüğünü ve en çıkmazını yaşamaktayız: Tümevarma ama tümdengelememe. Olayın mahiyetini anlamak için bu iki araştırma yöntemini açıklamakta fayda var.

 Tümevarım: Bir durumla alakalı olarak gerekli analiz ve araştırmaları yaptıktan sonra küçük bir grubun veya şahsın, genel bir gruba veya topluluğa endekslenmesidir. Bir seçim anketi buna en iyi örneği oluşturur. Ya da şöyle bir örnek verelim:

* Rihanna’nın sesi güzeldir.

* Rihanna Elazığlıdır.

* O halde bütün Elazığlıların sesi güzeldir.

Tümdengelim: Genel bir grubu veya topluluğu özel bir gruba veya şahsa indirgemektir. Genelin özelliklerini özele çekmede de şöyle bir örnek verebiliriz:

* Bütün Edirneliler mavi gözlüdür.

* Angelina Julia Edirnelidir.

* O halde Angelina Julia mavi gözlüdür.

Bilhassa analistlerin kullandığı ve kullanımları için uzun süreli eğitimlere tabi tutuldukları bu terimleri tanıdık artık, ne demek olduğunu biliyoruz. Konu buraya gelmişken bir parantez açarak özeleştiri yapmak gerekliliği hissettim nedense: Bizim toplumumuzda bu eğitimler pek önemli değildir maalesef, olamaz da, olması dahi teklif edilemez. Konuşmayı çok seven milletimizin hemen hemen hepsi birer analisttir. Her konu hakkında az çok bilgi ve birikim sahibidir. Bu da bizi donanımlı bir memleket haline getirir. Üzerimize vazife olan, olmayan her konuya ustalıkla yaklaşmak hususunda ordinaryüs olabiliriz sanırım. Kültür ve sanattan, siyaset ve politikaya, müspet ilimlerden fenni ilimlere kadar her konunun üstadı olan bir toplumun soracağınız hiçbir soruyu cevapsız bırakmayacağından emin olabilirsiniz.

Yargılarımızı bir topluluk üzerine dağıtırken bu analiz yöntemlerini kullanırız. Ama bu analiz yöntemlerini kullanırken bazı yanılgılar da meydana gelmez değil. Özellikle sosyal bilimler alanında karşılaştığımız bu yanılgılar ikiye ayrılır.

Bölme Yanılgısı: Bütünün geneli için doğru ve geçerli olan bir yargıyı her bir parça için de geçerli sayma.

Terkip Yanılgısı: Bir bütünün parçaları için geçerli olan bir yargıyı bütün için geçerli saymaktır.

Terkip yanılgısını biraz daha açmak istiyorum. Şöyle ki: Önümüze gelen bir modeli alıyor ve içerisinde bulunduğu topluluğa atfediyoruz. Sebep toplumun bu bireyi içerisinde barındırıyor olması. Yalnız burada unutmuş olabileceğimiz bir şey var ki o da insanların birlikte yaşama zorunluluğuyla, toplumun potasında erime mecburiyetidir. Örneklendirmek de gerek bu hususu: Eğer birisi sizinle aynı ortamdaysa ve sizinle aynı düşünmüyorsa ve onun kendi şahsına edilen bir argo veya sinkaflı kelime aynı toplulukta bulunduğunuz için sizi de kapsıyor olabilirse yaşayacağınız rahatsızlığı bir düşünün. Aynı şekilde insanları yadırgar veya yargılarken dahil olduğu topluluktan münezzeh tutarak tek bir şahıs olarak düşünmek gerekliliğini unutmamak gerekir ki o topluluk içerisinde masum insanları da töhmet altında bırakmayalım. O zaman tümdengelememe sorunu aşmış ve başarmış oluruz.

Liderlerin müdavimlerine karşı hassasiyeti hususunda büyük sıkıntılar yaşadığımız son yüzyılımızda, liderin ayrı, müdavimlerin ayrı düşünülmesi ve ona göre hareket edilmesi gerekir. Belirli bir düşünceye tabii olan ve ancak düşüncelerinin gerektirdiği gibi yaşamayan bir insan gördüğünüzde içerisinde bulunduğu cemiyetin ya da cemaatin hatası olmadığını, bunun tamamen kendisine ait olduğunu bilmek insana erdem kazandırır. İyi yönden bakacak olursak da Prof. Dr. Necmettin ERBAKAN’ın ‘’Bir çiçekle bahar gelmez ama her bahar bir çiçekle başlar.’’ Sözü bize baharı getirecek bir çiçeğin değerini, yani bir düzeni değiştirmeye muktedir gücün yine bir tek insanda olabileceği hakkında ipuçları sağlar. Globalleşmeden sebep insanların şahsi görüş ve düşüncelerinin artık önemsiz kaldığı ve büyük organizasyonlar içerisinde suya atılan şeker gibi eridiği bu dönemde, erdemleri korumak büyüklüğünü göstermek sosyal farkındalığın en zirve noktasıdır sanıyorum.

Evet kıymetli okuyucu dediğim gibi tümevarmayı çok iyi biliyor ve insanları mahkeme etme hakkımızı sürekli saklı tutuyoruz, ama tümdengelime ulaşamayıp şahıslara değer vermediğimiz gibi bir de onları göz ardı edip duruyoruz. Bu da bize bir toplum olabilme yolunda büyük bir sorun olarak geri dönüyor. Cemiyetin içerisinde kaybolup gidiyor, gücümüzün ve kuvvetimizin an be an eriyişini televizyonlardan naklen izliyoruz.

Her doğum bir ölümün müjdecisidir derken şaka yaptıklarını sanırdım hep, yalnız durumun öyle olmadığını ve vehametini şimdi çok daha iyi anlıyorum. Ölmeden evvel fikri bir yeni doğum müjdesi alabilmek ve aydınlık geleceklere kavuşabilmek ümidiyle küçüklerimin gözlerinden, büyüklerimin ellerinden öperim. Şen ve esen kalınız…

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER