SON DAKİKA

Elazığ Fırat Gazetesi
Cem Bayındır
Cem Bayındır

KEBAN’DA KULLANILAN ARGO ÖRNEKLERİ

KEBAN’DA KULLANILAN ARGO ÖRNEKLERİ
Bu haber 05 Ağustos 2019 - 8:14 'de eklendi.

“SİTE ÇOCUĞU”: Bu söz Etibank işletme çevresinde oluşan, ilçe halkına göre daha varlıklı, daha kibar, ve daha sosyete sayılan çocuklara ve arkadaşlarımıza yerli halk çocuklarının bir seslenme biçimiydi. ‘Muhallebi Çocuğu’, ‘Süt Kuzusu’ gibi söylemlere yakın anlamlar taşırdı. DSİ ve TEK siteleri oluştuktan sonra bu sözün kullanım alanı da genişlemişti.

“FRANSIZLARA KARŞI AYIP OLMASIN”: 1960’lı yıllarda Keban’daki kahve, gazino ve benzeri eğlence yerlerinde yabancı insanları (İtalyan, Alman, Amerikan, Fransız) görmek çok doğaldı. Kebanlı yerli gençlerin buralarda yaptıkları taşkınlıklarda, kahvecilerin ‘Fransızlara karşı ayıp olmuyor mu beyler’ şeklindeki uyarısı zamanla bir argoya dönüştü. Günümüzde duyduğumuz ‘turistlere karşı ayıp olmasın’ argosu da böyle bir kaynaktan çıkmış olmalı.

“KÜRDE NE LAZIM PİSKİLET”: Bir yakınımız ve hemşehrimiz, herkesin otomobille döndüğü Avrupa’dan Keban’a bisikletle dönmüştü. Ne yazık ki, getirdiği bisikletle köyüne giderken bir uçurumdan aşağı düşerek yaşamını yitirdi. Uygunsuz ve uyumsuz iş yapanlara karşı bu söz, argo olarak çok büyük bir yaygınlık kazanarak günümüzde de kullanılmaktadır.

KEBAN’DA KULLANILAN ARGO SÖZCÜK-DEYİM-SÖZ ÖRNEKLERİ:

Al garısı: Çirkin saçlı, çirkin görünüşlü kadın
Avara: Zayıf toprak, zamanını boşa harcayan
Bok değil ebem sıçtı: Aynı anlama gelen sözler
Boş küpe osurmak: Yerine getirilemeyecek vaatlerde bulunmak
Çul çürüten: Kalkmak bilmeyen, gittiği misafirlikte uzun süre oturan
Devrilesi: Yıkıl, öl anlamında beddua
Eğreti: Geçici süreliğine, emaneten
Eselet: Mahsusçuktan, yalancıktan, kasten
Fahenşe: Kötü kadın, f…
Farş: Gizli kalması gereken bir şeyin duyulması
Fışkı: Atların dışkısı
Gaburgasıgalın: Kibirli, mağrur
Garnagırsı: Bağıran, gürültü yapana verilen tepki, beddua
Gızılgurt: Öldürücü hayvan hastalığı
Gursağı geniş: Onursuz davranan
Hılt: Hileli, kötü niyetli
Hıllike: Kötü giyinen, paspal
Hırnik: Sümük
İnek sıçmış gün kurutmuş: Bir işe yaramayan, gereksiz
İt otarmah: Boş gezmek,
İte bak yattığı yere bak: Hak etmediği konumda bulunma, haddini aşan söz etme
Kef de sana: Ne mutlu sana
Kono’nun türküsü: Anlamsız, deli saçması sözler söyleme
Korunda yatmaya: Cehennemlik olsun, ölünce bile rahat etmesin.
Kurik: Eşek yavrusu, sıpa
Kutik: Yavru köpek
Moz: Sırnaşık, yapışkan tip, hayvanları sokan bir sinek ya da arı türü
Mıtrıp: Cimri
Mıtırıf: Pis, pasaklı
Mızkı daralmak: Bunalmak
Ötürük: İshal
Paysınmama: Umursamama
Seyiplemek: Salmak, başıboş bırakmak
Sıçmıyor ki acıkmaya: Çok cimri
Sırıbat: İzini yitirmek, kaybolma, gizlice yitme
Soyha: Akla gelmeyen, argo şey
Sümsük: Gördüğü şeylerden pay uman onursuz
Şamkor: Tipsiz, suratsız, yeteneksiz
Şer boncuğu: Çok şirret çocuk
Şorik: Salya
Taaav : Hadi sende, boş laf, inanılmayan bir şey
Tahtalara gelesi: Ölmesini dilemek.
Tatarhamı: Karın ağrılarıyla ilgili hastalık
Yılan kırkan: Cimri, eli sıkı
Yüzü hedik suyuyla yıkanmış: Utanmaz, arsız
Zağar: Küçük köpek
Zeknabut: Bir beddua
Zıkkımlanma: Hakkı olmayanı yeme
Zibil: Çöp

Argonun, genel ve saygın halk katmanlarını doğrudan ilgilendirmediği bilinir. Evet, argo sözler genelde toplumun tümünü ilgilendirmez. Ancak kültürün tarihsel süreçteki değişim ve gelişimini izleyebilmek açısından bu tür deyimleri vermek bir borçtur kanısındayım.

Ayrıca, “Kürt’e ne lazım bisiklet” sözü de bizde kesinlikle ırkçı, aşağılayıcı bir nitelik taşımaz. Bu sözü dilimize kazandıran Kebanlıların da çoğunluğunun Kürt kökenli ve kendileriyle barışık, gülmeceye (mizaha) çok yatkın insanlar olduklarını söylemek gerekiyor.

Keban argosundaki sözlerden ve sözcüklerden hareketle yaptığımız kültür yolculuğunun bu açıdan değerlendirilip anlayışla karşılanmasını dileriz.

Not: Deyimler ve sözcükler, yazım kuralları yerine söyleniş biçimlerine göre yazılmıştır.

KAYNAKÇA :

Ahmet Bayındır, Keban Argosunda Dede Korkut İzleri
Hasan Oğuz, Denizli Köyünde Kullanılan Söz ve Deyimler Makalesi Keban Gazetesi
Sait Bilgin, Dünden Bugüne Keban 76-82 s.
Ahmet Buran, Keban, Baskil, Ağın Yöresi Ağızları 183-208 s.
Tuncer Gülensoy, Elazığ Yöresi Ağızlarından Derlemeler 232-239 s.
Ahmet Buran, Elazığ İli Ağızları 186-207 s.

 

Fotoğraf bölümünde Keban’ın Kallar Mahallesi’nde bulunan hamam kalıntısı var.

 

Etiketler :
HABER HAKKINDA GÖRÜŞ BELİRT

YASAL UYARI! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen kişiye aittir.
POPÜLER FOTO GALERİLER
SON DAKİKA HABERLERİ
İLGİLİ HABERLER