Ö.Alpaslan ARİTE

Ö.Alpaslan ARİTE

RİSKİ GÖR VE YÖNET

YMM Ö.Alpaslan ARİTE

            İşletmelerin, kurumların, amaçlarına ulaşabilmeleri, ayakta kalabilmeleri, sürdürülebilirlik yeteneklerinin yok olmaması yönetim etkinliğine bağlıdır. Yönetim etkinliği dediğimiz şey, mahalle arasındaki bir bakkaldan, grup şirketlerine, holdinglere kadar her büyüklükte işletme ve kurum için gerekli bir faaliyet.

            Mahalle bakkalı, dükkanı hangi saatte açıp kapatacağına, dükkanda hangi malı ne kadar bulunduracağına, kime ne kadar veresiye vereceğine, kısa süreli dışarı çıktığında kapıları kilitleyip kilitlemeyeceğine, dükkanın önünde ne kadar mal sergileyeceğine, bu mallarla ilgili zabıtanın ne diyeceğine, mahallelinin nasıl karşılayacağına vs. karar verecektir. Bu kararları alırken kafasında neler yaşanabilir? ‘Yağmur yağar mı? Satışlarımı nasıl artırırım?’ gibi ihtimalleri gözetir.

            İşte bu ihtimalleri gözetme ve tedbir alma işine risk yönetimi diyoruz. İşletmenin karşı karşıya olduğu ve işletmenin amaçlarına ulaşmasını, sürdürülebilirliğini etkileme gücü olan muhtemel olaylara risk diyoruz. Risk, geçmiş tecrübeler başta olmak üzere, akıl, mantık, görgü süzgecinden geçirerek oluşturduğumuz gelecekte neler olabileceğine dair kestirimlerdir.

            Tehlike, varlığımızı ya da duruşumuzu tehdit eden, görünen etkilerdir. Yani tehlike risk değildir, riskin gerçekleşmiş halidir.

            Riskin tehlikeye dönüşmesi, gerçekleşmesi hatta daha önce yaşanmış olması gerekmez. Risk bir gelecek tasavvurudur.

Risklerin doğru tespit edilmesi, onların tehlikeli, zarar verici etkilerine karşı tedbirler almak için hayati önemdedir. Riskler belirlenirken kendi tecrübemizden çok başkalarının yaşanmışlıkları ve bunun da ötesinde başka hayal güçleri, yaratıcı fikirleri dikkate alınmalıdır.

Risklerin tespit edilmesi ve analizi işletme büyüklüğü ölçüsünde zorlaşır ve özel deneyim gereği artar.

Bir mahalle bakkalı için bir kaç yıllık bir tecrübeye, sürekli konu komşu ile irtibatta olmak, tecrübeli meslektaşlarla sohbetler yapmak yeterli olabilir. Bakkalımız, buna ara sıra zabıta ve polisle görüşmek, başka mahalle bakkallarını ziyaret etmek eklerse risk yönetiminde ciddi yol kat etmiş olur.

İş kolu, işyeri büyüklüğü, personel sayısı, şube ofis sayısı vb. her etken risk analizine yeni alanlar, ölçütler, gereklilikler ekler.

Riskin tespitinde ve işletmeye verebileceği kar kaybı ya da zararın ölçülmesinde kültürümüzden kaynaklanan bazı tuzaklar vardır. Özellikle Elazığ’ın meşhur “bir şey olmaz”  cümlesi, risk analizini engelleyen en önemli yargılarımızdan biri. “Bize bir şey olmaz”, “daha önce hiç olmadı”, “ne olacak küçücük  şeyden bize zarar gelmez”, “personele de mi güvenmeyeceğiz yani”, “denesinler bir şey olursa vazgeçeriz” “pimpiriklenmeye ne lüzum var” gibi bazen cesaretlendirici, bazen pozitif olmanın gereği, bazen pratikliğin zorunlu sonucu olan yaklaşımlar, riski doğru analiz etmemizin önüne geçer.

Bireylerin kişiliklerinde pimpiriklilikle ve vurdumduymazlık arasında nasıl ki sorumluluğunu bilmek gibi bir denge noktası varsa, işletmelerin risk analizinde de optimal düzey: sürdürülebilirliği sağlamak kriterine göre tayin edilir.

Sürdürülebilirliği sağlamak, işletmenin işletme olarak kalmasını sağlayan ölçüdür. Çarpıcı noktadan bir örnek verelim: bir işletme haddinden fazla kârlılığı ne kadar sürdürebilir? Haddinden fazla kârlılık ciddi bir risk kaynağıdır; aşırı kârın nerede değerlendirileceği, işletmenin üretim miktarını nasıl belirleyeceği, girdilerin sağlanıp sağlanamayacağı, rakiplerin çok daha hızlı ortaya çıkması gibi risklerle karşı karşıya kalınacaktır.

Bu arada, son yıllarda işletmeciler arasında risk değerlendirmesinin yalnızca sıkıcı iş güvenliği mevzuatı kapsamında hatırlanması da ayrı ve ciddi bir risk. İş güvenliği çok önemli, hem çalışanların yaşamı hem de işletmenin sürdürülebilirliği yönünden çok önemli.Ama keşke, işletme dünyası, risk değerlendirmesi kavramını iş güvenliğinden önce bir yönetim meselesi olarak öğrenselerdi.

‘Ah Keşkem’ şarkısı güzeldi, lakin ah keşke duygusu hiç de yaşanılır değil.

 

 

 

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları
Haber Scripti: Medya İnternet