Prof. Dr. Saadet Akarsu

Prof. Dr. Saadet Akarsu

saadet.akarsu@gmail.com

USTA ELLERDE BOTOKS MUCİZESİ 

SAĞLIK VE YAŞAM

 

Prof. Dr. Saadet AKARSU

Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematoloji Onkoloji Bilim Dalı

e-mail: saadet.akarsu@gmail.com

İnsanlarda gıda zehirlenmesine yol açan, Clostridium botulinum isimli bakteriden elde edilen tıbbi bir proteindir. Yılan zehiri ile ilgisi yoktur. Çok uzun zamandır göz ve nörolojik hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Kırışıklıkları gidermek amacıyla ise 10 yıldır kozmetikte kullanımına girmiştir. Bu bakterinin 8 farklı nörotoksini vardır. İnsanda tedavi amaçlı kullanılan botoks, bu alt grupların içinde en güçlüsü olan toksin tip A’dan üretilerek saflaştırılmış ve zararsız hale getirilmişdir. Kasları gevşetmek için kullanılan bir ilaçtır. Yüz çizgilerinizin azaltılmasına yardım eder. Beynimiz kaslarımıza sinir yolu ile elektriksel uyarılar göndererek kasılmalarını sağlar. Bu elektriksel uyarılar, sinir-kas birleşim yerinde bulunan asetilkolin adı verilen bir madde aracılığı ile kaslarımıza ulaşır. Botoks, bu maddenin salgılanmasını durdurarak, uyarıların kasa ulaşmasını ve buna bağlı olarak kaslarımızın kasılmasını önler. Böylece uygulanan bölgede geçici kısmi bir felç oluşur.

Hangi durumlarda kullanılmaktadır?

Plastik Cerrahi’de başlıca deri kırışıklıklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Göz, kulak burun boğaz, nöroloji, dermatoloji, gastroenteroloji, anüs hastalıkları, fizik tedavi ve rehabilitasyonda birçok kullanım alanı vardır. Şaşılık, yüz ve göz kapaklarında gelişen kas spazmları, boyun eğriliği, spazma bağlı gelişen ses bozuklukları, tükrük bezi fistülleri, uzuvlarda gelişen kas katılıkları, felçli hastalardaki spazmın ve yüzdeki kontrolsüz seyirme ile kendini gösteren tiklerin tedavisinde, aşırı el, ayak ve koltuk altındaki aşırı terlemelerin tedavisinde, yüz felcinde simetriyi yeniden sağlayabilmek amacıyla, yutma güçlüğüne yol açan yemek borusunun spazmotik rahatsızlıklarının ve diğer bazı sfinkter işlev bozukluklarının tedavisinde kullanılmaktadır. Migren tedavisinde etkilidir. Aşırı şişmanlığın tedavisinde, anal çatlaklarda, vajinismusta, mideden yemek borusuna kaçış (reflü) tedavisinde ve yenidoğanlarda bazı ayak bozukluklarında kullanılır. Felçli hastaların tedavisinde botoks uygulaması etkili sonuçlar vermektedir. İnme sonrası ve spastik felçte görülen spastisite tedavisinde çok önemli bir yere sahip bulunan botulinum toksin A kaslardaki gerilimi azaltır.

Hastaların felç olmayan taraflarının hareketleri engellenip tutulum olan el ve üst uzvu günde 6-8 saat süreyle hedefe yönelik fonksiyonel hareketlerle çalıştırıp tedavi yapılır. Bu tedavi beyin hücrelerini yeniden organize etmektedir. Botulinum toksin A kaslardaki gerilimi azaltarak elin yeniden hareket etmesini sağlar.

En sık alındaki yatay çizgilere, göz çevresindeki kazayaklarında, iki kaş arasına ve kaş çevresinde kullanılmaktadır. Dudak hatları için de uygulanabilir. Botoks yıllardır kozmetik dermatoloji dışında farklı hastalıkların tedavisinde kullanılmıştır. Nörolojide gerilmeli kas sorunlarının ortadan kaldırılmasında ve şaşılık gibi göz hastalıklarının tedavisi amacı ile uzun zamandır uygulanmaktadır. Bazı kişilerde daha çok görülebilen aşırı terlemelerin ortadan kaldırılması amaçları ile kullanılmaktadır. El, ayak ve koltuk altı terlemeleri botoks tedavisi ile 6 aylığına ortadan kaldırılır. Ter bezlerinin yoğun olduğu bölgeye yapılır. Ter bezlerine giden sinir uyarısının engellenmesiyle etki eder.

Vajinizim olarak bilinen, psikojen sebeplerden dolayı, vajina girişindeki kasların spazmına bağlı olarak cinsel ilişkiye giremeyen kadınlarda uygulanır. Bu sayede vajina girişindeki kasılma ortadan kalkıp sorunsuz bir cinsel ilişki mümkün olur.

18-65 yaş arası herkese uygulanabilir. Özellikle 70 yaş üstü hastalarda kas ve sinir görevleri bozulduğundan botoks enjeksiyonu bu kişilerde önerilmemektedir. Bu yaş grubunda sadece mimik çizgileri oluşmamakta, deride kollajen ve elastin azalmasına bağlı sarkmalar da eklenir.

Nasıl etki eder?

Bölgesel olarak etki etmekte ve dolaşıma geçmemektedir. Mimik hareketleri sırasında (kaş çatma, konuşma, gülme) cilt altındaki küçük kasların kasılmalarıyla oluşur. Bu kasların kasılması zamanla cilde yerleşerek kalıcı çizgi ve kırışıklıkları oluşturur. Enjeksiyon bölgesindeki sinirlerde geçişi bloke edip kas kasılmasını engelleyerek derinin gerginliğini sağlar. Farklı hastalıklarda, çocuklarda da kullanılmaktadır. Özellikle migren hastalarında sık tercih edilen bir tedavi yöntemidir. İlk önce migrenin, ilgili doktor tarafından doğal nedenlerin, birbirinden ayırıcı teşhisi yapılması gerekir. Gerilim tipi baş ağrısına sahip olan migren hastalarında, botoks uygulamaları oldukça rahatlatıcı bir etkiye sahip olacaktır. Doğru kişiye doğru zamanda uygulandığında sakıncası yoktur.

Etkisi 3 günde başlamakta, 15 günde üst seviyeye ulaşmaktadır. Etkisi ortalama 4-6 ay sürer.

Kimlere uygulanabilir?

Hemen herkeste güvenle kullanılabilir. Ancak bazı durumlarda kullanımından kaçınılması önerilmektedir. Gebelikte kullanımından kaçınılmalıdır. İlacın anne sütüne karışıp karışmadığı tam olarak kanıtlanamadığından emziren annelerde kullanımı önerilmemektedir. Çok gerekli olmadıkça 12 yaşın altındaki çocuklarda uygulanmamalıdır. Bazı kas hastalıklarında (Myastenia Gravis) kullanımı önerilmez. Bazı antibiyotikler veya tansiyon ilaçları kullananlarda, kas gevşetici ve anestezik ilaçları almakta olanlarda kullanımı önerilmemektedir. Pıhtılaşma bozuklukları olanlarda kanamalara yol açabilir.

Yan etkileri var mıdır?

Ciddi bir yan etkisi yoktur. Deneyimsiz kişilerin uygulamasına bağlı yan etkiler gözlenebilir. Cilt kırışıklıklarını düzeltmek için kullanımı sonrasında baş ağrısı, gözkapağı düşüklüğü, çift görme, uygulama alanında ufak morarma ve kızarıklıklar ve alt gözkapağının sarkması yan etkilerindendir. Enjeksiyon alanında nadiren 2-3 gün sürebilen hafif kızarıklık ve morluk görülebilir. Diğer hastalıkların tedavisinde uygulandığı bölgeye bağlı olarak hafif yutma güçlüğü, boyun ağrısı, başağrısı, bazen gripal enfeksiyonlara benzer bulgular görülebilir. Doğru bölgelere, doğru dozda uygulanmadığı takdirde yüz mimiklerinin geçici olarak kaybı, istenmeyen kasların felci gibi durumlar olabilir.

Allerji yapar mı?

İçerdiği proteinlere karşı hassasiyeti olanlarda çok hafif allerjik reaksiyonlara neden olabilse de, bunlar genellikle ciddi bir soruna yol açmaz.

Etkisiz kalabilir mi?

%3-5 oranında ilaca karşı direnç tespit edilmiştir. Bu direnç gelişimi daha çok ilacın yüksek dozlarda, daha sık aralıklarla kullanılmasının gerektiği durumlarda tanımlanmaktadır. Uygulamalar sırasında tek seferde 100 ünitenin aşılmaması ve ikinci bir uygulamanın ilk uygulamadan en az 3 ay sonra yapılması durumunda direnç olasılığı azalır. Deri kırışıkları tedavisinde dozlar düşük olduğundan direnç oluşma olasılığı çok azdır.

Kimler tarafından uygulanmalıdır?

Estetik amaçlı olarak uygulanmasında yetkili, sorumlu ve uzman olan  doktorlar Estetik Plastik Cerrahi ve Dermatoloji uzmanlarıdır. Diğer hastalıklarda, o bölümün bu konuda usta doktorları tarafından yapılır. Yapılacaksa, yüz kasları anatomisini iyi bilen tecrübeli ve deneyimli hekimlerce yapılmalıdır.

Pahalı mıdır?

Isıya duyarlı olduğu için üretildiği laboratuvardan kullanıldığı ana kadar sürekli soğuk zincirler içinde korunarak taşınır. İlacın üretilmesinde yüksek teknoloji kullanılmaktadır. İşlemin maliyeti yapılacak bölge genişliğine göre 400-1.000 TL arası değişmektedir. Bir dolgu maddesi değildir. Bu sebepten dolayı, uygulandığı bölgede herhangi bir şişliğe sebebiyet vermez. Hissizlik olayı söz konusu değildir. Duyu sinirlerinin liflerine herhangi bir etkisi olmadığından dolayı, hislerde bir değişiklik olmaz.

Güvenli midir?

Botoks, son derece güvenli laboratuvarlarda üretilmekte ve çok düşük dozlarda uygulanmaktadır. İlaç yalnızca uygulandığı bölgede etkili olmakta ve vücutta sistemik bir etkiye yol açmamaktadır. Tüm dünyada yüzbinlerce hastanın tedavisinde kullanılmıştır. Kalıcı bir soruna yol açtığı hakkında bir bilgi yoktur. Botulinum toksin tip B ile ilgili ise henüz çok detaylı çalışma bildirilmemiştir. Hastalar uygulama sonrası hemen normal iş hayatına dönebilir. Botoksun uygulandığı gün spora, kuaföre veya saunaya gidilmemesi önerilir. Üç gün havuza gidilmemelidir. Aynı gün uykuda yüz üstü yatılmamalıdır.

Sağlık dolu günler dilerim.

 

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Son Yazıları Tüm Yazıları
Haber Scripti: Küre Host