Gönül dostları, musiki ve halk oyunlarındaki dejenerasyonu konuştu

Harput-Der tarafından düzenlenen ve her hafta farklı konuların ele alındığı Gönül Sohbetleri’nin bu haftaki konusu Elazığ Musikisi ve Elazığ Halk Oyunları oldu. Programda musikimizin ve halk oyunlarımızın geliştirmesi adına neler yapılabileceği konuşuldu.

Gönül dostları, musiki ve halk oyunlarındaki dejenerasyonu konuştu Kültür-Sanat

Haber: Songül DURSUN/ÖZEL

Harput-Der’in, Gönül Sohbetleri programında geçtiğimiz hafta Elazığ Musikisi ve Elazığ Halk Oyunları ele alındı. Harput ve bölgemizin kültür, sanat, musikisi konularında farkındalık oluşturma noktasında önemli görevler yapan Harput Der,  Harput Musikisi ve halk oyunlarımızdaki dejenerasyonunun önlenmesi ve eserlerimizin tescillenmesi çalışmaları kapsamında gelinen nokta itibariyle durumun ciddiyetini dikkate alarak “Harput Musikisi ve Halk Oyunlarımızdaki Doğru ve Yanlışlar “ konulu bir söyleşi programı gerçekleştirdi. Toplantı Harput Der Başkanı Prof. Dr. Eyüp Bağcı’ nın moderatörlüğünde, Halk Eğitim Müdürü Kazım Atıcı, Elazığ Belediyesi Kültür Müdür Selami Polat, Fırat Üniversitesi Konservatuarı Müdür Yrd. Mustafa Öztürk, Elazığ İl Kültür Müdürlüğü ve EFTÜD adına Bünyamin Eroğlu, Elazığ Kültür ve Musiki Dernek Bşk. Abdulaziz Koç, Çayda Çıra Musiki Dernek Bşk. Hüseyin Karlıdağ, ilimizin önemli araştırmacı yazarları; Yılmaz Önercan, Sedat Çağlıyan ve Zekeriya Bican ile dernek üyelerinin katılımıyla gerçekleştirildi.

HARPUT MUSİKİSİ VE HALK OYUNLARIMIZIN DEJENERASYONU ÖNLENMELİ

Programda konuşan Harput-Der Başkanı Prof. Dr. Eyüp Bağcı, kültür yozlaşma ile karşı karşıya olduğumuzu ifade ederek kültürel yozlaşmanın tarihsel olaylara da zarar verdiğini vurguladı. Bağcı “Dünyada ve ülkemizde özellikle kültür, Sanat, Musiki, yaşantı biçimi gibi birçok alanda yozlaşma, orjinalinden uzaklaşma, özgünlüğünü kaybetme gibi değişim olayları yaşanmaktadır. Dünyanın kuruluşundan beri devam edegelen bu değişim birçok alanda olduğu gibi Kültür ve sanatta da meydana gelmekte, yeni jenerasyonların uygulama ve postmodern anlayışlarıyla farklı şekillenmekte ve değişim hızlı ilerlemektedir. Kültür ve sanattaki değişimlerin ve yeniliklerin olması tabii olup kaçınılmaz olmakla beraber eskiye ait eserlerin korunması, yaşatılması ve gelecek nesillere aktarılması, bölge ve ülke kültürünün yaşaması ve tarihsel süreçteki yerini koruması bakımından önemlidir. Bölgemizin kadim şehri ve kültürü olan Harput, tarih, kültür, inanç ve musiki gibi birçok alanda tarih boyunca önemli bir merkez olmuş ve olmaya devam etmektedir. Fakat son yıllarda özellikle Harput Musikisi ve Halk oyunlarında görülen değişimler, farklı kullanımlar, değişik ağız’ lar, farklı figür ve tarz geliştirme çabaları mevcut eserlerin okunması ve sergilenmesinde orjinalden sapma, kişiye bağlı trendler geliştirme ve yozlaşmalar doğurmaktadır. Sanat ve bilim gibi sahibi dünya insanı olan konularda yozlaşmalar bölge kültüründe ve yaşanmış tarihsel olaylara zarar vermektedir. Yeni eserler de farklı tarz oluşturma veya yeni konseptler geliştirme mantığı doğru olmakla beraber eski eserleri değiştirerek veya bir kısmını kullanarak farklı melodiler üretmek günümüzde otoriteler tarafından eleştirilmektedir.” şeklinde konuştu.

“HARPUT MUSİKİSİ GÜFTE VE NAĞME OLARAK SANATSAL VE TARİHSEL ÖNEME SAHİPTİR”

Başkan Eyüp Bağcı Harput musikisinin güfte ve nağme olarak sanatsal ve tarihsel anlamda önemli bir değere sahip olduğunu belirterek eserlerimizin tescilleme noktasında çalışmalar yapılması gerektiğini aktardı ve şunları söyledi: “Harput Musikisi belki diğer birçok musikiden ayrılan önemli bir özelliği vardır, bu musiki nağmekar ve kültürel bir musikidir. Birçok türkü, hoyrat, ilahi ve uzun havada; yaşanmış bir olay, bölgede geçmiş tarihsel bir olay lirik bir anlatımla bu eserlerde yer almıştır. Dolayısıyla Harput musikisi güfte ve nağme olarak sanatsal ve tarihsel anlamda önemli bir değere sahip ve çok çeşitlilik arz eden bir tabiata sahiptir. Bize düşen de bu eserlerin aslını korumak, gelecek nesillere doğru aktarmak ve dejenerasyonunu önlemektir. Harput’ ta yaşanan bir Ahçik, bir Mamoş, bir Telgrafçı Akif hikayesi’ne dayanan türküler, ezgi ve hoyratlar bölgede tarihsel süreçte yaşanmış ve halka mal olmuş kültür ve türkülerdir. Buna benzer çok sayıda eser olduğu bilinmekte bunlardan bir kısmı TRT tarafından repertuara alınmış fakat alınmayıp da kullanılan ve sahip çıkılmazsa başkaları tarafından repertuara alınmak üzere çalışma yapılan türkü, ilahi, hoyrat vb. eserlerimizin olduğu bilinmektedir. Şu ana kadar bilinen 188 türkü; 42 hoyrat ve Uzun hava; 16 Gazel; 42 Tasavvuf; 38 Oyun havası ve Saz Eseri TRT tarafından ilimiz adına repertuara alınmış ve kullanılmaktadır.”

“ESERLERİMİZİN TESCİLLENMESİ İLİMİZ ADINA ÖNEM ARZETMEKTEDİR”

Başkan Eyüp Bağcı konuşmasının devamında şunları kaydetti: “Bunun yanı sıra Mahalli Sanatçımız Ankara Devlet THM Korosu Müdürü Hasan Öztürk ile birlikte Elazığ Kültür ve Musiki Derneği tarafından repertuara alınmayan birçok eserimizin repertuara kazandırılma çalışmalarının yapıldığı Abdulaziz Koç tarafından bildirilmiştir. Bu çalışmanın Valilik ya da belediyemizce finans desteğinin sağlanarak bitirilmesi elzemdir. Avreş , Ağır halay , Aman Urum kızı, Al almayı Daldan , Bülbülüm bağ gezerim , Karmı yağmış Şu Harputun başına gibi birçok eser TRT repertuarına alınarak ilimiz adına tescillenmiştir. Musikimizin bugüne gelmesinde büyük çaba sarf eden, emek veren değerli kültür adamlarımız Hafız Osman ÖGE, Köğenkli Hafız Mustafa Süer, Albay Kemani Vasfi AKYOL, İshak SUNGUROĞLU, Fikret MEMİŞOĞLU Muzaffer SARISÖZEN, Kemal YENİCELİ, Enver DEMİRBAĞ, Paşa DEMİRBAĞ Sıtkı DEMİRCİ, Lokman TASALI Esat KABAKLI, Şemsettin TAŞBİLEK ve birçok değerli musikişinas, eserlerimizin notalanması okunması, tescillenmesi, gerek sesli gerekse yazılı kayıt altına alınması çalışmalarında katkı sağlamışlardır. Yakın zamanda bu eserlerden geriye kalanlar elden geçirilip tescilleme noktasında çalışma yapılmazsa yok olacak veya başka bölgeler tarafından tescillenmesi yapılabilecektir. Belki yapılsın o da bizim memleketimiz diye düşünebiliriz ama bu eserler bölge kültürünü yansıtma ve yaşanmışlık üzerine icra edilmiş olması bakımından ilimiz adına tescillenmesi ayrıca önemlidir.” Halk oyunlarımız konusunda da adeta erozyon yaşandığını kaydeden Bağcı değiştirilmiş figürlerle asıl kültürümüzden uzaklaşıldığına değindi ve “Aynı durum halk oyunlarımız içinde geçerli olup, konu uzmanları; figürlerdeki standartlığın gittikçe kaybolduğu, farklılaştığı ve kişiselleştiği noktasında ciddi bir erozyon olduğu, kişilerin kendi tarzını oluşturma ve bunu yaygınlaştırma çabası içinde olduğu anlayışından dolayı özgün hareket, ritim ve figürlerin kaybolduğu, senkronizasyon noktasında ciddi sorunlar yaşandığı ve bunu bir de yakın illerin baskıcı oyun ve türkülerinin hakimiyetinin katılmasıyla ciddi bir yozlaşmanın içine girildiği otorite isimler tarafından belirtilmektedir. Elazığ düğün salonlarında Harput musikisinden uzak veya değiştirilmiş figürlerin uygulanması sonucu bölge ve neslin asıl kültüründen uzaklaştığı birçok kişi ve kurum tarafından vurgulanmaktadır.”şeklinde konuştu.

“HEP ALIŞILAGELMİŞ BELLİ KALIPLARDA BELLİ TÜRKÜLER, AYNI SÖZLER KULLANILIYOR”

Programda söz alan EFTUD (Elazığ Folklor ve Turizm Derneği) Başkanı Bünyamin Eroğlu, Elazığ Folklorunda yaşanan dejenerasyonu anlatarak kültürümüzün devamı için genç nesle sevdirilmesi gerektiğini söyledi. Eroğlu konuşmasında şu ifadelere yer verdi: “Musikinin içinden birisi olarak dillendirmek isterim. Harput musikisinde alışılagelmiş belli kalıplarda belli türküler hep aynı sözler kullanılıyor maalesef. Bizim okunmamış çok güzel eserlerimiz bilinmeyen çok güzel unutulmaya yüz tutmuş çok değerli türkülerimiz var. Bunları gündeme taşımak lazım.” Araştırmacı Yazar Zekeriya Bican ise Türk toplumun kültür bakımından zengin olduğunu, Harput musikisinin  yüzyıllar öncesinden gelen türkülerle yaşanmış anlamlarıyla çok kıymetli olduğunu ifade ederek Elazığ kültürü içinde yer alan musiki ve folklorun yenilenebilir olduğunu kaydetti.

“VALİ VE BELEDİYE BAŞKANINDAN DESTEK BEKLİYORUZ”

Söyleşide söz alan konuşmacılar genel olarak; Harput Musikisinde kullanılan yanlış ağız ve okumalar olduğunu, kelimelerin değiştirilerek söylendiği, farklı anlam ve nağme yüklemeler olduğunu ve mevcut uygulamalar konusunda birlikteliğin sağlanamamasını dile getirdiler. Halk oyunlarımızın icrasında da yanlış figürlerin uygulandığı, standardın sağlanamadığı ve ortak bir uygulama ortamı bulunamadığının ifade edildiği programa katılan musikişinas uzmanlar, kurum yöneticileri, araştırmacı yazarlar; Elazığ valiliği ve Elazığ Belediyesi başta olmak üzere ilin icra organlarından destek beklediklerini ve aşağıdaki konularda katkı sağlamalarının kültürel ve sanatsal erozyon ve dejenerasyonun önlenmesinde katkılar sağlayacağını dile getirdiler. Katılımcılar programın sonunda yakın zamanda yapılabilecek çalışmalar ve alınabilecek önlemleri ise şu şekilde sıraladılar:

1. “Fırat Üniversitesi - Harput Araştırma ve Uygulama Merkezi” öncülüğünde Elazığ Halk Oyunları’ nın tarihsel gelişimi ve dejenerasyonunu önleme” Sempozyum veya Çalıştayı’ nın düzenlenmesi.

2. Sempozyum sonrası oluşturulacak Bilim ve yürütme Kurulu yardımıyla “Harput Musikisindeki Yanlış okuma ve Kullanımlar” ve “Halk oyunlarımızdaki yanlış uygulamaları belirleme ve standartlığı sağlama” konulu 2 proje veya birleştirilmiş 1 proje yapılmalı ve yürütülmelidir. Devlet kurumları bu projeyi desteklemelidir. 

3. Sempozyum ve proje sonrası kurulacak komisyon ile tescillenmiş ve tescillenmemiş eserlerimizin belirlenerek TRT ve ilgili kurumlar tarafından tescilleme çalışmalarının Halk Oyunları Federasyonu Elazığ Valiliği ve İl Kültür Müdürlüğü Koordinasyonuyla sağlanmasının elzemliği.

4. Kültür ve Sanat Ağırlıklı çalışma yapan dernek vb Sivil Toplum Kuruluşları (STK) maddi ve manevi yönden desteklenmeli ve faaliyet gösterecekleri özellikle Harput’ ta bir bina veya konağın ya da şu anda geçici olarak kullanılan valilik binasının bu amaçla kültür ve sanat ile iştigal eden derneklere tahsis edilmesi, Belediye veya valilik imkânları doğrultusunda bu derneklerin faaliyetlerin koordinasyonunun sağlanması.

5. Özellikle halk oyunları ile ilgili yaşanan çalışma alanı problemi için merkezi okul veya uygun bir yerde çalışma alanının tahsis edilerek kurumlarca koordinasyonun sağlanması.

6.  İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı okullarda gerek müzik derslerinde gerekse seçmeli ders olarak Harput Kültürü ve Musikisi ders olarak okutulması ile ilgili tedbirlerin alınması

7. Halk oyunları ve mahalli kıyafetimizin yeniden belirlenerek tescilinin sağlanması.

8. Fırat Üniversitesi Konservatuarı’nda “Harput Musikisi Kürsüsü” Kurulma çalışmalarının başlatılması.

 

Yorum Yaz

Doğrulama Kodu
Yorumlar
Haber Scripti: Medya İnternet